Mizandan kurumlar vergisi nasıl hesaplanır?
2025 ve 2026 hesap dönemleri için · Son güncelleme: Temmuz 2026
Kurumlar vergisi hesabı, özünde tek bir zincirdir: mizandaki ticari kârı alırsınız, kanunen kabul edilmeyen giderleri eklersiniz, istisna ve indirimleri düşersiniz, geçmiş yıl zararlarını mahsup edersiniz — kalan tutar matrahtır. Zorluk hesabın kendisinde değil, her mükellefte farklı çalışan ayrıntılarda: kapanış fişi kesilmiş mi, indirimli oran hangi kazanca isabet ediyor, asgari kurumlar vergisi devreye giriyor mu.
1. Mizandan ticari kâr nasıl okunur
Ticari kârı mizandan çıkarmanın yolu, yıl sonu kapanış fişlerinin kesilip kesilmediğine bağlıdır:
- Kapanış fişleri kesilmişse (kesin mizan): 690/691/692 hesap grubu kullanılır; dönem kârı 690'da, vergi karşılığı 691'de, net kâr 692'de görünür.
- Kesilmemişse (açık mizan): ticari kâr, 6'lı sınıfın kendisinden hesaplanır — gelir tablosu hesaplarının (60x, 64x, 67x) alacak bakiyelerinden gider hesaplarının (62x, 63x, 65x, 66x, 68x) borç bakiyeleri düşülür.
2. Matrah zinciri
Her kurum mükellefinde aynı sırayla ilerler:
| Adım | İşlem | Dayanak |
|---|---|---|
| Ticari kâr | Mizandan (kapalı/açık ayrımıyla) | VUK / MSUGT |
| (+) KKEG | Kanunen kabul edilmeyen giderler | KVK md.11, GVK md.41 |
| (−) İstisnalar ve indirimler | İştirak kazancı, yurt dışı istisnalar, Ar-Ge indirimi, bağış-yardım vb. | KVK md.5, md.10 |
| (−) Geçmiş yıl zararları | En eski yıldan başlayarak, 5 yıl kuralıyla | KVK md.9 |
| = Vergi matrahı | Sıfırın altına inmez | — |
Geçmiş yıl zararlarında KVK md.9 iki şey söyler: zarar beş yıldan fazla nakledilemez ve beyannamede her yıla ilişkin tutarlar ayrı ayrı gösterilmelidir. Mahsup sırasına ilişkin kanunda açık bir hüküm yoktur; ancak beş yıllık süre dolduğunda o yılın zararı kullanılamaz hale geldiği için en eski yıldan başlamak mükellefin lehinedir ve beyanname programı da fiilen böyle çalışır. Zarar listesini yıl bazında tutmuyorsanız, hangi yılın zararının hangi yılda yandığını takip etmek zorlaşır.
3. Oran seçimi ve karma oran
2025 ve sonrası için kurumlar vergisi oranları:
| Durum | Oran |
|---|---|
| Genel | %25 |
| İhracat kazancı (5 puan indirim) | %20 |
| Sanayi sicil belgeli imalatçı (1 puan indirim) | %24 |
| Payları ilk defa halka arz edilen kurumlar (2 puan; en az %20 halka arz, 5 hesap dönemi) | %23 |
| Banka ve finans kuruluşları (6361 s. Kanun kapsamı, sigorta-reasürans, emeklilik, sermaye piyasası kurumları) | %30 |
Buna ek olarak, iki yıl üst üste beyannamelerini süresinde vermiş ve vadesi geçmiş borcu olmayan mükelleflerde vergiye uyumlu mükellef indirimi (%5, GVK mük. md.121) hesaplanan vergiden düşülür; indirim tutarının yıllık bir üst sınırı vardır.
4. Asgari kurumlar vergisi kontrolü
2025 hesap döneminden itibaren, normal yolla hesaplanan kurumlar vergisi ile yurt içi asgari kurumlar vergisi (KVK md.32/C) karşılaştırılır ve yüksek olan ödenir. Asgari verginin bazı, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancıdır; belirli istisnalar bu bazdan düşülebilir. İlk defa faaliyete başlayan kurumlarda ilk üç hesap dönemi muafiyet vardır.
Bu kontrol özellikle istisnası veya indirimi yüksek mükelleflerde belirleyicidir: matrah küçüldüğü için normal vergi düşer, ama asgari baz aynı kaldığından asgari yol devreye girer. Ayrıntılı anlatım ve karşılaştırmalı örnek için asgari kurumlar vergisi rehberine bakın.
5. Baştan sona örnek hesap
Bir limited şirket, 2025 hesap dönemi, genel oran, ihracat/imalat yok:
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Ticari kâr | 2.000.000,00 |
| (+) KKEG (ceza, gecikme zammı, binek araç %30) | 150.000,00 |
| (−) İstisna ve indirimler | 100.000,00 |
| (−) Geçmiş yıl zararları | 250.000,00 |
| Vergi matrahı | 1.800.000,00 |
| Hesaplanan kurumlar vergisi (%25) | 450.000,00 |
| Asgari kurumlar vergisi karşılaştırması (baz 1.900.000 × %10) | 190.000,00 → normal yol uygulanır |
| (−) Vergiye uyumlu mükellef indirimi (%5) | 22.500,00 |
| Tahakkuk eden vergi | 427.500,00 |
| (−) Ödenen geçici vergi (371/193) | 300.000,00 |
| Ödenecek kurumlar vergisi | 127.500,00 |
Mahsup sonrası tutar negatif çıkarsa ödenecek vergi değil, iade veya mahsup alacağı doğar; beyannamede bu ayrımın doğru işaretlenmesi gerekir.
6. Muhasebe fişleri
Hesap bittikten sonra MSUGT'a göre kesilecek kayıtlar:
| Kayıt | Borç | Alacak |
|---|---|---|
| Vergi karşılığı | 691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları | 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları |
| Peşin ödenen vergilerin devri | 371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükümlülükleri | 193 Peşin Ödenen Vergiler ve Fonlar |
| Beyanname tahakkuku | 370 | 371 + 360 Ödenecek Vergi ve Fonlar |
Uyumlu mükellef indirimi uygulandıysa indirim tutarı için ayrıca kayıt gerekir. Muin Müşavir bu fişleri hesabın sonunda hazır üretir; tutarları elle taşımanız gerekmez.
7. Sık yapılan hatalar
- Ana hesap + alt hesap çift toplama — ticari kâr iki katına çıkar.
- İndirimli oranı tüm matraha uygulamak — vergi eksik çıkar (KVK md.32/7-8).
- Asgari kurumlar vergisini hiç kontrol etmemek — istisnası yüksek mükellefte vergi eksik kalır.
- 950 nazım hesapları KKEG'e almamak — matrah eksik hesaplanır.
- Beş yılı dolmuş zararı mahsup etmek — matrah eksik, tarhiyat riski var.
- 193'te izlenen stopajı mahsup etmeyi unutmak — mükellef fazla vergi öder.
Muin Müşavir mizanı okur, KKEG'i tarar, oranı ve asgari kurumlar vergisini kendisi karşılaştırır, fişleri hazır verir. Süresiz deneme sürümüyle elinizdeki bir mizanı yükleyip sonucu kendi hesabınızla karşılaştırabilirsiniz.
Ücretsiz deneyinBu sayfadaki anlatım bilgi amaçlıdır, mali müşavirlik hizmeti yerine geçmez. Oran, tutar ve süreler mevzuat değişikliğiyle güncellenebilir; uygulamada yürürlükteki metni esas alın.